Sauber rondt verplichte crashtests met nieuwe C37 af

De verplichte crashtest staat al tientallen jaren verplicht op de FIA lijst. In de jaren '70 was dit nog niet geheel het geval. Daarom vandaag een reportage van mij op de geboortedag van de op Zandvoort verongelukte Roger Williamson. 1 Van de crashes die de veiligheid in de Formule 1 drastisch deed veranderen. Zeker nadat de crashes van Francois Cevert en Niki Lauda plaatsvonden. In dit stuk beschrijf ik mijn idee over veiligheid, de crash en de nasleep van het ongeluk eind Juli 1973 op Circuit Park Zandvoort.

Roger Williamson "Mijn persoonlijke onderzoek naar het drama van 1973"

Rare titel voor een uitleg waarover alles al geschreven en gezegd is. Toch wil ik een poging wagen om met feiten en de huidige norm van veiligheid een poging te doen om te kijken wat er die dag op 29 Juli 1973 plaatsvond. Wat had voorkomen kunnen worden, zijn er schuldigen, heeft de organisatie genoeg voorzorgsmaatregelen genomen en wat was de impact na afloop.

Vele documentaires en verhalen zijn al geschreven. Hieraan is eigenlijk niets toe te voegen. Ieder gerespecteerde journalist en redactie hebben een 'oase' van informatie vrijgegeven over wat er die dag plaatsvond. Met name Allard Kalff heeft jaren na dato zichzelf opgeworpen (terecht) als ambassadeur van de herdenkingen wat betreft Williamson en Courage. Zijn eindeloze inzet voor een monument hebben uiteindelijk zijn vruchten afgeworpen. Sindsdien zijn we op Zandvoort verzekerd van een heel stuk droevige autosport historie dat een terechte plek heeft gekregen.

Waarom heeft het fout kunnen gaan?
Het idee om de GP in 1972 te kunnen organiseren kreeg geen bijval. Veel coureurs vonden de baan zeer onveilig en de struiken groeide al bijna tot aan het asfalt. De FIA en Formule 1 liet het circuit links liggen. De echte mensen die autosport in Zandvoort een warm hart toedienden (John Beerepoot en Ben Huisman). Ze kregen op de achtergrond 'hulp' en adviezen van John Corsmit. Corsmit was jarenlang sportcommissatis bij de KNAC en kreeg later een besturende functie op het gebied van veiligheid bij de FIA. Zandvoort zal, wil het de GP in 1973 terug krijgen, drastisch moeten veranderen. Het circuit was zo verouderd en slecht gesitueerd dat er een injectie nodig was. Die komt er uiteindelijk. De CENAV word opgericht (voorloper van het huidige Exploitatie Circuit Park Zandvoort B.V.)
Met financiele middelen (schattig 3 miljoen gulden), krijgt de CENAV het voor elkaar om de GP in 1973 terug te halen. Nieuw asfalt, lange uitloopstroken en vangrails worden toegevoegd of veranderd. Tevens komt er logistiek wat veranderingen. Pitboxen en wedstrijdtoren worden met het budget gerealiseerd. Vraag blijft achteraf of het daadwerkelijk genoeg is geweest. Uiteindelijk is het hondenvlak aangepast en de Marlboro Chicane geworden, dit om de snelheid er uit te halen. Toch had deze ingreep uiteindelijk niet de reductie van snelheid die het nodig had. De baan was voor dat gedeelte toch nog behoorlijk snel, zeker te bekijken dat de jaren '70 auto's behoorlijke monsters waren.
Voorafgaand aan deze GP had John Beerepoot met GPDA Controller Jacky Stewart de baan overlopen. Stewart vond de veranderingen op zich goed, al zette hij wel nog twijfels over de achterkant van het circuit. Dat gedeelte was snel en weggelegd voor coureurs met ballen. De jongens werden daar van de mannen onderscheiden. Het bleek ergens een terecht punt van kritiek te zijn.

Waarom heeft de crash de race niet doen beeindigen?
Moeilijke vraag. Aangezien de communicatie in de jaren '70 niet van dusdanige aard was zoals het hedendaags is, word er vooral (in de jaren daarna) in oogopslag gehouden dat het niet Roger Williamson was die een crash had gevad, maar David Purley die uiteindelijk naast het wrak stond. Purley was als enige gestopt om te proberen de omgeslagen auto van Williamson weer recht te krijgen. Hij stond daar doodangsten uit. Coureurs die vol gas door de rookwolk heen reden, zonder ook maar gas terug te nemen. Voornamelijk Ronnie Petterson en Jackie Stewart waren volgens hem de boosdoeners. Vreemd, aangezien Stewart zich altijd heeft gemoeid met de veiligheid op en naast de baan. Bij die bewuste GP was Stewart 1 van de coureurs die zich weinig aantrok van wat er aan de zijkant van Tunnel Oost plaatsvond.
Mijn kritiek op Stewart is, dat hij na de GP 'te diplomatiek' antwoordde op de dood van Williamson. Iets wat hij een half jaar later (Watkins Glen) niet deed toen zijn beste vriend Francois Cevert stierf. Het leek wel of dat Williamson een coureur was die er niet toe deed, te laag (of niet) in de pikorde stond en als soort van 'proefkonijn' is gebruikt om pas na dit dodelijke ongeval echt de koppen bij elkaar te steken. Hiermee geen verwijt naar de coureurs van die tijd die gewoon op dat moment niet beter wisten. Ernstig om te zien dat slechts 1 coureur de moed had om een collega te redden. Verderop in de tijd hebben we dat op Spa gezien in 1992 toen Senna Comas zijn leven redde door een doordraaiende Renault motor uit te zetten.
Deze tijden waren zo turbulent dat wij hedendaags ons niet voor kunnen stellen dat die uberhaupt gebeuren kan. De veiligheidsregels zijn drastisch toegenomen.

Welke veiligheidsregels zijn toegepast in de loop van de jaren '70?
In 1974 kwam de toevoeging van de grindbakken, in 1975 kwamen de rescue roads aan de binnenkant erbij, evenals de brandveilige kleding die door een keurmerk van de FIA heen moesten, in 1976 werden structuren aangebracht aan het dashboard en pedalen, in 1977 werden de helmet volgens FIA standaard uitgebracht (crash Lauda). Allemaal directe oplossingen die door de FIA in het leven geroepen zijn, gerelateerd aan de crash van o.a. Williamson.

Zou met de huidige auto's op dezelfde baan er een slachtoffer zijn gevallen?
Alleen al te zien aan de enorme veiligheidsregels die een auto moet bezitten, de kwaliteit van de teams, de kwaliteit van de coureurs en de infrastructuur op de circuits zou een dergelijk ongeluk als die in 1973 niet snel voorkomen. Formule 1 (en Autosport) heeft de regel safety first tot in de puntjes (te veel) geregeld. Het is natuurlijk met de komst van de HALO een ander verhaal. Hoe kan men een coureur uit een brandende auto redden die op zijn dak ligt? Is de Formule 1 anno 2018 veiliger voor dit soort ongevallen? Ik denk het persoonlijk niet. De rookontwikkeling (wat er mede oorzaak van is dat de coureur in kwestie overleed) is cruciaal voor ongevallen als deze. Wel zijn de veiligheidsmaatregelen op de baan van een uitmuntende kwaliteit. We weten dat de huidige lay-outs van de banen en hun rescue-roads gemaakt zijn op basis van de veiligheid.
We hebben in de autosport tegenwoordig weinig tot geen 'old-school' ciruits meer. Circuits worden ontworpen om het toeval tegen te gaan. Circuits zijn uitermate veilig en neemt ietwat van het gladiatoren gevoel weg. Toch vind ik persoonlijk dat we te veel de ' safety-route' op zijn gegaan. Formule 1 mag fout gaan. Doden zijn innerrent aan de sport, wat overigens niet betekend dat ze moeten vallen.

Welke problemen waren er op Zandvoort in 1973 en welke problemen heeft men nu?
De veiligheid volgens Formule 1 normen (huidig) is Zandvoort echt al tijden geen optie meer qua Formule 1. Door het duinlandschap zijn voornamelijk achter op het circuit niet de juiste mogelijkheden tot rescue-roads. Ik praat in dit geval alleen maar over de mogelijkheid om een ernstig ongeval snel te bezoeken. De achterste lus is dan misschien niet de snelste van het circuit, het geeft weinig tot geen mogelijkheid tot uitbreiding. Aangezien de safety te veel op de agendapunten staan, is een terugkomst van Zandvoort mogelijk, mits er daadwerkelijk enorme veranderingen plaatsvinden. Men zal dat niet met dezelfde 3 miljoen als uit 1972 kunnen doen. Toch blijft dit circuit er eentje die potentie heeft. Het heeft meer dan de saaie Tilke banen waar wij al vanaf begin jaren 2000 mee doodgegooid worden. De spanning mag terug komen op de circuits. Er mogen opnieuw uitdagingen aangegaan worden.
Vraag blijft is de baan van 1973 te onveilig geweest. Ik denk van wel. Logistiek gezien in elk geval. Men leert van de fouten zegt men altijd. Hoe is het dan mogelijk dat de voorzitter van de GPDA destijds (Jackie Stewart) geen problemen ondervond op Watkins Glen. Een baan die er in de '70 jaren gevaarlijker bij lag als Zandvoort. Wat te denken van de Ostenreichring die zoniet nog gevaarlijker was. Zandvoort had voor 1973 naar eer en geweten gehandeld qua veiligheid van de baan. Helaas, de gehele infrastructuur en communicatie heeft er voor gezorgd dat er niet adequaat ingegrepen kon worden. Dat kan wedstrijdleider Ben Huisman en voorzitter van de CENAV John Beerepoot zich aanrekenen. Men heeft niet het nodige gedaan om de toedracht van een dergelijk ongeluk uit te sluiten.

De eer die beide coureurs verdiende en kregen.
Allard Kalff (al eerder aangegeven) heeft er persoonlijk voor gezorgd dat deze crashes (Williamson en Courage) omschreven zijn in een monument. Kevin Weathcroft (zoon van Tom Weathcroft, Donington), Frank Williams, nabestaanden van Piers Courage, als ook Nederlandse iconen Michael Bleekemolen, Jan Lammers en Arie Luyendijk waren aanwezig bij de ode. Ook Ben Huisman en Gijs van Lennep die beide een actieve rol hadden in de GP van 73 waren aanwezig.
Rob Petersen 'The Voice' of Zandvoort bracht in een indrukwekkende speech de carrieres van Williamson en Courage in woord. Een heel bijzondere bijeenkomst (stil) die natuurlijk een heel stuk autosporthistorie met zich meedraagt. Laten we in elk geval Roger Williamson herdenken op zijn geboortedag. De eer komt hem zeker toe.

Als laatste wil ik graag Allard Kalff bedanken voor zijn enorme passie en activiteit voor de herinnering van deze helden. Een van de dingen waarom Allard gewoon Allard is. Allard is voor velen (ook voor mij) af en toe een hyper actieve clown, maar 1 ding is zeker : Allard Kalff heeft race bloed door zijn aderen lopen en is misschien wel samen met Jan Lammers het summum als het gaat over racen op Zandvoort. Allard bedankt...

Ik hoop dat Sauber het op de rit gaat krijgen. Ik gun LeClerc wel een mooi debuutseizoen. Hoe onsympathiek ik Kaltenborn vond en Vasseur vind, Sauber is wel meer gegund dan het miserabele seizoen van 2017.

Wordt wellicht de mooiste auto van de grid.

Vasseur: “Op een verzoek van een Nederlands forum hebben we nog geprobeerd om Marcus tijdens de crashtest in de auto te krijgen maar hij zei dat daarvoor zijn conditie nog niet op orde was.”